De volkeren van de zuidelijke Omovallei


Advertisement
Ethiopia's flag
Africa » Ethiopia » Southern Nations Region
February 23rd 2010
Published: March 14th 2010
Edit Blog Post

Hier is de volgende aflevering. Neen, niet van 'Tribe' - al heeft Bruce Parry een aantal stammen uit de streek bezocht -, maar de (meer bescheiden) lotgevallen van Phil op reis. Enjoy! 14/03/2010

Zaterdag 06/06/2002 (13/02/2010)


Van Konso naar Turmi

We wijden niet teveel aandacht aan Konso en omgeving, gezien we binnen een kleine week hier terug zullen zijn. Dan zullen we de nodige tijd uittrekken.

We rijden meteen door naar het Westen, richting de vallei van de Omorivier, waar menige stammen leven, het doel van dit deel van de reis.

In Weyto aangekomen, krijgen we meteen een voorsmaakje: het is marktdag! Geen grote, maar toch zeer geanimeerde markt. De streek is voornamelijk bevolkt door Tsemay-stam, toch treffen we hier ook vele Konso’s en Banna’s.

Buiten de klassieke koopwaar als melk en honig, vind je ook schoenen vervaardigd uit oude autobanden en de lokale alcoholisch brouwsel. Hier is het op basis van maïs. Ik moet eens proeven uit de gemeenschappelijke kalebas, tot groot jolijt van de aanwezigen. Echt niet te zuipen!

Na een korte lunch trekken we verder naar Erbore.


Photo shoot in Erbore

Het feit was mij bekend: in de zuidelijke Omovallei moet je betalen om foto’s te nemen. Dit druist zwaar in tegen mijn principes, maar er is hier geen ontkomen aan. Dan maar even pragmatisch wezen. Hier in Erbore, bij de stam met dezelfde naam (7.000), word ik dan voor het eerst echt geconfronteerd met het systeem.

De fee om het dorp te betreden en de verplichte ‘gids’, worden door Iyasu en Ahmed geregeld.

De ‘begeleider’ loods ons tussen de hutten terwijl de dorpelingen zich stilaan iets verder verzamelen. Wanneer ze ons passeren roepen ze ons uitnodigend “photo!”.

Iyasu moet tolken want onze ‘gids’ brabbelt nauwelijks 2 woorden Engels. Iyasu beheerst behoorlijk het Oromo’s, wat in het zuiden goed van pas komt. Het Amharic mag dan wel zowat de ‘lingua franca’ zijn in Ethiopië, lang niet iedereen beheerst deze taal (zeker niet meer sinds het niet langer algemeen wordt onderwezen).

“They ask 2 Birr - uit te spreken als een rilling: brrrr, met rollende ‘r’ - (ca. 0,11 cent) per photo”. Dit blijkt het standaardtarief.

Ik leg mijn principes even opzij en leg een groepje meisjes vast op de gevoelige plaat. Onze ‘gids’ begint onmiddellijk te tellen hoeveel figuranten er zijn. Halt! Niet akkoord! Zo hadden we het niet begrepen! We beginnen opnieuw.

De 2 Birr komen toe aan de persoon die wordt gefotografeerd. Dus wordt je verondersteld je ‘modellen’ uit te kiezen... en de concurrentie is hard.

Ze zijn nochtans blijkbaar gedrild. Inmiddels heeft heel het dorp zich rond ons geschaard, in verschillende groepen. Een line-up per thema! Oude mannen, oude vrouwen, jonge gehuwde vrouwen, ongehuwde meisjes, opgroeiende jongens, kleine kinderen... Enkel de jonge gehuwde- en ongehuwde mannen ontbreken: ze hoeden de grazende kuddes in de savanne.

“You choose...” Tientallen paren ogen kijken je vol verwachting aan... Sommigen trachten je aandacht te trekken om maar bij de uitverkorenen te horen...

Eenmaal voor het objectief veranderen ze in zoutzuilen... Spontane kiekjes kan je wel vergeten.

Ik tracht me aan het spel te lenen, maar na een 3-tal kiekjes berg ik, gedégouteerd, mijn materiaal op onder de onbegrijpende blikken van de dorpelingen. De frustratie klinkt duidelijk in hun laatste pogingen...”photo! photo!”

Deze ‘faranji’ heeft er echter het hart niet naar, en verlaat het dorp, waarschijnlijk al even gefrustreerd...

Dit is helemaal fout! 😞😞😞



Verder naar Turmi, in Hamar-territorium, een van de grotere bevolkingsgroepen (46.000). Hier zullen we drie nachten kamperen op het terrein van de Evangadi Lodge (stelt u er heus niet teveel van voor!) en van hieruit de omgeving verkennen.

Mijn tent wordt opgesteld door een Hamar, die duidelijk niet aan zijn proefstuk toe is. Een spiksplinternieuwe Quechua-tent (waar is die Decathlon-winkel?). Een 2-persoonstentje. Net genoeg voor één man en bagage (zolang je in je slaap niet teveel woelt!). En rechtstaan moet je helemaal niet. Maar we moeten daar niet over zeuren. De grootste uitdaging blijft de (malaria)muggen buiten houden: ze zijn klein, snel en maken geen geluid, maar…

Het gebied rond Turmi is gekend voor de ‘Jumping the bulls’-ceremonie. Dit is de proef die jonge mannen moeten ondergaan wanneer ze willen gaan trouwen. Deze ceremonies kunnen worden bijgewoond door toeristen, maar het is het seizoen niet (Juli/Ausustus). De vertoningen die je nu kan bijwonen, worden speciaal voor toeristen op touwgezet, maar hebben geen enkele betekenis. Dus: we laten deze kelk aan ons voorbijgaan.



Zondag 07/06/2002 (14/02/2010)


Naar Omorate en de Dassanech’s

Als we rond achten vertrekken is het reeds bloedheet. We zijn hier in het laagland en het kwik klimt gezwind hoger dan de vorige dagen (een slordige 40°C).

Ons doel vandaag is een bezoek aan een dorp van de Dassanech-stam, op de westelijke oever van de Omorivier. 70 km zware piste door een dichte savanne.

Onderweg ontmoeten we herders met hun omvangrijke kuddes vee en geiten.

Er leeft hier wel wat wild, maar, door de dichte begroeiing, valt er nauwelijks iets te spotten, buiten de (Günther’s) Dikdiks en een ongelooflijke variëteit aan vogels, in alle kleuren. Prachtig!

De Dassanech-bevolkingsgroep zou zowat 48.000 zielen tellen (20.000 volgens andere bronnen), die, sinds zij werden verjaagd van de oevers van Lake Turkana (KE) en uit het betwiste gebied op het drielandenpunt, leven in het uiterste zuiden, in de semi-woestijn laagvlakte langs het delta van de Omorivier, bij de grenzen van Soedan en Kenia. Zij leven in een erg barre omgeving en worden door, alternerend, uiterste droogte en overstromingen getroffen, met malaria en tseetseevliegen als toemaatje. Maar ze hebben zich, wonderbaarlijk wel, aan deze onherbergzame omstandigheden weten aan te passen. Ze worden wel beschouwd als één van de armste stammen uit de regio.

In Omorate aangekomen, moeten we eerst naar de paspoortcontrole, omwille van de nabijheid van Kenia en van de ‘Ilemi Triangle’ (dat ’de facto’ door Kenia wordt gecontroleerd). Daarna kunnen we de Omo, per prauw, oversteken.

Het dorp bevindt zich enkele honderden meters verderop, midden een zanderige vlakte, en is omzoomd met kreupelhout. Deze ‘haag’ mag dan wel hoog genoeg zijn om ’s nachts het vee te beschermen voor jackhalzen en hyena’s, ze biedt nauwelijks beschutting tegen stuifzand, dat door kleine windhoosjes door de vlakte wordt gejaagd.

De koepelvormige hutjes woeden vervaardigd van allerlei (vind-)materialen - tot plastic en metalen golfplaten toe - op een frame van takken. Het ziet er niet uit, maar deze kunnen in een no-time worden afgebroken en elders worden opgezet, wanneer ze genoodzaakt zijn te verkassen.

Het fotoscenario is gelijkaardig aan dat bij de Erbore’s, hoewel wat minder gestructureerd. De sfeer is losser, al dringen ze even hard aan om op de gevoelige plaat te mogen. Ik geef Iyasu een voorraad 1 Birr-briefjes om zich over de financiële kant van de zaak te ontfermen. Maar ik blijf het moeilijk hebben met het systeem…

Toch was dit bezoek op zich best een aangename ervaring.




Maandag 08/06/2002 (15/02/2010)


Naar Kolcho en de Karo’s

Vandaag opnieuw de piste door de
KaroKaroKaro

Kolcho
savanne op om een andere stam te gaan bezoeken, nl. de Karo’s ( of Kara’s).

De Karo’s zijn een kleine bevolkingsgroep (± 1.400) die leeft op de oostelijke oever van de Omo. Kolcho is een van hun belangrijkste nederzettingen. Het is prachtig gelegen op een heuvel met een geweldig panorama over een bocht van de rivier.

Buiten het houden van de traditionele kuddes, verbouwen ze allerlei gewassen langs de oevers, waar de jaarlijkse overstroming vruchtbare slib achterlaat. Dit broos seizoenaal cyclus dreigt echter te worden verstoord door de bouw van de Gilgel Gibe III-stuwdam - een van de hoogste van Afrika -, enkele honderden kilometers hogerop de Omorivier. De waterkrachtcentrale zal 1870 megawatt produceren, waarvan een groot deel aan de buurlanden zal worden verkocht! En er liggen plannen klaar voor nog meer dergelijke projecten.

Verder worden de Karo’s geregeld belaagd door rivaliserende stammen (voornamelijk de oorlogzuchtige Nyangatom (25.000/8.000) - ook Bumi genoemd -, die de eerste stam was dat met, vanuit Soedan geïmporteerde vuurwapens, uitgerust was), die delen van de kuddes trachten te stelen of gebied proberen in te palmen…

En er dreigen nog veel groter gevaren die het broze evenwicht waarin al deze gemeenschappen leven: de verhoogde toegankelijkheid zal onvermijdelijk
- nog grotere stromen toeristen in het gebied lokken (in de buurt, in Murule is reeds een 'luxueuse' lodge gebouwd)
- meer overheidsinmenging en -administratie meebrengen,
- meer zendelingen - die de onzin van het 3de werk van barmhartigheid niet willen inzien ondanks een temperatuur van 40°C… - (mais je suis qu’un pauvre mécréant…),
- meer (onnodige) goederen worden aangevoerd
- TV’ en mobiele telefoons,…
- meer ‘beschaving’…

Kortom, het zal niet lang meer duren voor deze mensen ‘ongelukkig’ leren worden…



Turmi market

Vandaag is het maandag, dus marktdag in Turmi. De Hamars uit heel de streek zijn naar hier afgezakt.

Na ons bezoek aan de Karo’s kunnen we hier rustig nog wat flaneren tussen de groepjes fraai uitgedoste mannen en vrouwen.

En hier is foto’s trekken minder een probleem. Zolang je niet specifiek een bepaald individu in het vizier neemt, laten ze je met rust. Enkele dames bieden zich wel aan voor een pose, “photo 1 Birr”, maar dringen niet aan.

Hier kan ik naar hartenlust kiekjes maken! Eindelijk! De frustraties worden wat weggewerkt. 😊

Buiten wat groenten, zijn de voornaamste koopwaar: snuiftabak (volgens hen heilzaam tegen malaria !?), honing (ook medicinale eigenschappen) en ijzerwaar voor de landbouwgereedschappen. En de locale alcoholische brouwsels, of course!



Dansen met de Hamar’s

En waar markt is, volgt er gewoonlijk wel feest! En de Hamar’s houden van dansen.

Ten behoeve van de toeristen worden vaak dansvertoningen georganiseerd in de late namiddag, zodat er nog voldoende licht zou zijn voor foto’s. Maar de Hamar’s dansen liever later, en dan kan je zelfs met een flash geen kant uit.

Ik laat Iyasu verstaan dat ik dat toeristengedoe niet hoef, en hij gaat op verkenning op zoek naar een meer authentiek event dat we zouden kunnen bijwonen.

We vinden een groepje Amhara’s (Noord-Ethiopiërs) die, via een locaal contact, een introductie hebben weten te versieren, in een niet te ver afgelegen dorp. Wij kunnen mee.

Wanneer we aankomen is het reeds pikkedonker en de sfeer zit er al goed in. Op de markt is al een behoorlijke hoeveel alcohol genuttigd, wat de gemoederen al flink heeft opgezweept…

(N.v.d.r.: van opgezweept gesproken. Op de rug van vele Hamarvrouwen zal je lidtekens van zweepslagen merken. Dit heeft ook met tradities te maken, maar dit is nog een ander verhaal!)

Om het fotoprobleem op te lossen, hebben de Amara’s de koplampen van hun voertuig laten aan staan, en het zo opgesteld dat de ‘danspiste’ ietwat wordt verlicht. Zodoende kunnen de fototoestellen werken. Toch blijft het moeilijk iets van deze steeds bewegende mensenmassa op de gevoelige plaat vast te leggen.

Geen muziek, enkel eenvoudig gezang (en geroep). Rijen dansers, mannen en vrouwen, lopen elkaar tegemoet en de lichaamsbewegingen laten weinig aan de verbeelding over omtrent de finaliteit van deze dansavond: eenmaal de 2 rijen dichter bijeen komen, springen de dansers, onder luid gejoel, bekken voorruit naar elkaar toe…



Dinsdag 09/06/2002 (16/02/2010)


Van Turmi naar Jinka

Al zijn we wat later vertrokken dan gewoonlijk, we zijn nog veel te vroeg voor de markt als we in Dimeka aankomen. Het wordt een 3-tal uur wachten als we het begin willen meemaken. De mensen komen van einde en ver, zodat velen er pas tegen de middag zullen arriveren.

Iyasu maakt zich echter zorgen over het weer. Er hangen dreigende wolken en de weg kan op sommige plaatsen heel snel onberijdbaar worden bij regenweer.

We besluiten het zekere voor het onzekere te nemen en rijden maar meteen door naar Jinka.

Jinka is een grotere stad, in het gebied van de Aribevolking (290.000/120.000) en fungeert als de toegangspoort naar het Mago National Park. Er is zelfs een airstrip aangelegd - die tot in het centrum van het stadje reikt! -, met het oog op haastige toeristen die er tegenop zien de pisten van de zuidelijke Omovallei te trotseren. Maar deze wordt niet gebruikt…



Woensdag 10/06/2002 (17/02/2010)


Vanochtend naar een Mursi-dorp, diep in het Mago NP.
De Mursi’s (8.000) zijn al even spectaculair als de overige stammen, maar hebben een specialiteit: de schotellippen! Al moet je je niet onmiddellijk voorstellen dat alle vrouwen er altijd dergelijke ‘sierraad’ dragen. Veel te lastig tijdens de dagelijkse bezigheden.

De schotel is immers maar een hulpmiddel om de onderlip (of soms ook de oorlellen) uit te rekken. Hoe groter de schotel je kan dragen, hoe ‘mooier’ (en hoe meer waard) je bent. De ideale maat heb je bereikt wanneer je je onderlip over je hoofd kan trekken.

Ik heb wel ander ideeën over een fraai (ge)zicht!



Donderdag 11/06/2002 (18/02/2010)


Van Jinka naar Konso

Vandaag trekken we terug naar Konso, via Key Afar die gekend is voor zijn makt op donderdag. We komen er weer wat vroeg aan, maar oefenen wat meer geduld dan voor een paar dagen in Dimeka.

Hier zijn het voornamelijk Banna’s (of Bena - 27.000/45.000) en Tsemay (20.000) die de dienst uitmaken. Gezien het op de hoofdweg is tussen Jinka en Arba Minch, kom je hier wel wat meer toeristen tegen. Maar het blijft een gezellige drukte.

In de Konso nemen we terug ons intrek in het ‘Strawberry Fields Eco Lodge’, terwijl Ahmed zijn keuken installeert in de tuin van het ‘Green Hotel’.






... il me semble que la misère serait moins pénible au soleil

Charles Aznavour (Emmenez-moi)



Over ‘rijkdom’ en ‘armoede’

Hoe ontstaat nou zoiets als een ‘getarifeerd kiekjes nemen’?

Uit een aantal gesprekken met collega’s toeristen, begrijp ik dat de meest onervaren ‘geschokt’ zijn door de ‘armoede’ waarin deze mensen leven! Daaraan alleen ondervind je hoe ‘onvoorbereid’ veel toeristen naar zo’n bestemmingen afreizen.

Armoede is immers een begrip door rijken uitgevonden…

Verblind door hun alwetende arrogantie, gaan deze ‘rijke’ westerlingen er vanuit dat het gebrek aan materiële bezittingen en westerse wooncomfort noodzakelijkerwijze betekent dat deze mensen ongelukkig zijn, en vergeten ze alles in zijn juiste context te plaatsen.

Als je natuurlijk begrippen hanteert als ‘armoedegrens’ - € 878 per maand voor een alleenstaande en € 1.844 per maand voor een gezin met 1 kind ( bron: F.O.D. Economie) - zit je uiteraard een verkeerde equatie te maken!... In een land waar een chauffeur mooi rondkomt met 200 à 250 Birr per dag (± € 11 à 14), ben je duidelijk met verkeerde normen bezig.

Deze argeloze toeristen vergeten dat ‘rijkdom’ hier helemaal anders gemeten wordt, namelijk in veestapel. Veestapel dat in het dorp niet aanwezig is wanneer zij foto’s komen trekken. Veestapel dat niet wordt geconsumeerd (koeien en geiten worden enkel gemolken en of bloed afgetapt). Veestapel is immers ‘geld’. Dat is hun spaarboekje. Veestapel waar bruidschatten mee worden betaald.
Veestapel dat je aanzien verschaft…

Ze vinden het dan ook niet meer als billijk om, terwijl ze de foto’s nemen, die in hun albums zullen prijken en sensatie wekken bij hun vrienden en kennissen, enkele centjes achter te laten om hun ‘barmhartigheid’ te tonen en zich een goed geweten te kopen…

Gevolg: in plaats van hun gewone activiteiten (hoe gering ook) verder te zetten, wachten de dorpelingen nu op de toeristen die hen rijkelijk met Birrs zullen overspoelen. Met dat geld zullen ze zich ’s avonds tegoed doen aan goedkoop alcohol die werd aangevoerd via de nieuw wegen, die worden aangelegd om het gebied ‘economisch te ontwikkelen’! …

Je kan je uiteraard evenzeer vragen stellen of het wel opportuun is, of zo gezellig, voor de lokale bevolking om dagelijks met foto- of videocamera’s te worden gemitrailleerd door de horden voorbijtrekkende toeristen… Terecht.

En, toegegeven, ook ik zal mijn bijdrage hebben geleverd aan de culturele erosie. Hoe licht ook, over deze voetafdruk ben ik wel minder fier…




n.v.d.r.: bron bevolkingsaantallen: census 2007 (alternatieve bronnen: BBC, CIA, Lonely Planet, Bradt,…)



Additional photos below
Photos: 26, Displayed: 26


Advertisement



7th October 2010
Mursi 1

heb je daar...
een centje bijgelegd als dank voor de foto ?

Tot: 2.859s; Tpl: 0.07s; cc: 10; qc: 78; dbt: 0.0595s; 2; m:saturn w:www (104.131.125.221); sld: 3; ; mem: 1.6mb