La Reunion island 1-2016


Advertisement
Reunion's flag
Africa » Reunion » Reunion » Saint Gilles Les Bains
February 7th 2016
Published: July 4th 2016
Edit Blog Post

Saint-Dennis, Reunion 1-2016Saint-Dennis, Reunion 1-2016Saint-Dennis, Reunion 1-2016

With a German reporter and his wife in front of Duy Tan Emperor's house
Reunion Island video clips:



Reunion TV



http://www.linfo.re/la-reunion/faits-divers/685637-une-journee-avec-les-touristes-etrangers-laches-dans-l-ile







1-21-16 Reunion Island

Reunion Island la hon dao thuoc Phi Chau, nam ngoai khoi South Africa va cach South Africa hon 2,500km. La vung dat thuoc Phap, bi Phap chiem dong tu nam 1638 den nay. Rong 2,500km2. Nho bang 1/100 Vietnam. Co dan so la 844,000 nguoi, bang 1/11 Vietnam . Do do dan chung song dong duc hon voi mat do 340 nguoi/km2. Moi nguoi trung binh kiem duoc $26,000 gap 20 lan dan Vietnam. Cach dao Mauritius 175 km. Dan Au chau va cac dao lan can bat dau dinh cu tai day vao the ky 17. Che do no le cham dut o day vao thang 12 nam 1848 va duoc an mung hang nam vao ngay nay. Phap chiem dong dao nay tu nam 1638 va dao nay tro thanh thuoc dia cua Phap truoc khi la Oversea Department cua Phap tu nam 1946 nhu 27 vung khac cua France. Nam trong khoi thi truong chung Au Chau va la lanh tho thuoc European Union xa nhat.Dan noi tieng Creole va tieng Phap nhu cac dao lan can Madagascar, Mauritius va Seychelles. Mot so nho Chinese va Indian ngay xua den day lam viec va o lai day. Noi day la noi dung chan co cac thuong thuyen qua lai buon ban giua cac nuoc Phi Chau va khoi A rap ,nhung sau khi kinh dao Suez thanh lap nam 1869 cac tau be it qua lai day nua ma di thang qua kinh dao Suez. La Reunion co 3 vung goi la Cirque: Cirque de Salazie, Cirque de Cilaos and Cirque de Mafate. 84%!d(MISSING)an o day theo dao cong giao va con lai theo Hindu va Muslim.

Chu vi cua dao la 74km va lay xe di mat khoang 2hrs30.

Dung dau dao La reunion la President of Regional Council la Didier Robert. Ong ta report to 1st Prime Minister of France, 1st Prime Minister report to French President. Reunion co 7 seats trong Ha Vien cua Phap trong so tren 600 seats va 3 seats trong Thuong Vien cua Phap trong so hon 60 seats. Quan doi, ngoai giao va chanh phu duoc chanh phu Phap o Paris dam nhan. La Reunion chia lam 24 districts.

Vao 7-2015 mot manh vun cua may bay Boeing 777 cua chuyen bay 370 cua Malaysia Airlines troi vao dao nay khi no bien mat thang 3-2014 dieu nay cho biet rang chuyen bay 370 cua Malaysia Airline bi roi xuong An Do Duong.

Thang 4-2006 binh dich do muoi gay nen lam chet nhieu nguoi va lang ra den Phap.

Chieu dai dao nay la 63km va chieu ngang la 45km voi 2,512 km2. Dao nay nam tren ngon nui lua phun hon 100 lan tu 1640 den nay giong nhu ngon nui lua o Hawaii ma lan cuoi cung phun vao 7-31-2015. Ngon nui lua Piton des Neiges, cao 10,070ft thuong duoc coi la sister cua ngon nui lua Kohala o Hawaii.

Noi day lanh tu thang 5 den 10. Rain va nong tu thang 5 den 9 va la noi mua nhieu nhat tren the gioi. 2 ngon nui lua cua dao nay duoc Unesco cong nhan la ky quan the gioi nam 2010. Bao quanh dao la coral reefs. Tu nam 2011 den 2015 co 17 lan ca map tan cong nguoi va co nhieu nguoi chet do do luat cam boi hon phan nua bai bien vung nay va nhieu bull sharks va tiger sharks bi giet.

Toi noi nhieu ve dao nay vi hon dao nay lien quan mat thiet den Vietnam ,dat nuoc toi va lien quan den vi vua yeu nuoc, Vua Duy Tan. Muc dich chinh cua chuyen di nay la toi di tim mot phan lich su dat nuoc toi. Toi den day de to long nguong mo de mot vi Vua mac dau nho tuoi, len ngoi luc 7 tuoi, nhung da co long bao ve giang san, bao ve dat nuoc, bao ve tai san to tien Viet Nam de lai khong de cho thuc dan Phap cuop lay, muon danh duoi thuc dan Phap ra khoi bo coi Vietnam, cuoi cung bi day ra hon dao nay, dao La Reunion, khong tien bac phai o nha thue, di lam muon de song. Nha vua khong tham lam mang theo ngoc nga chau bao o trieu dinh Hue de roi song canh ngheo nan nhu dan thuong. Nhung long yeu nuoc cua ngai bao gio cung muon tro ve de giai phong que huong dat nuoc ra khoi su xam lang cua ngoai bang. La Reunion la noi ma 2 nha vua Viet Nam la Thanh Thai va Duy Tan bi luu day boi chanh phu Phap trong thoi ky Phap chiem dong Viet Nam khoang dau the ky 20.

Trong thoi ky Phap thuoc, Phap chiem Vietnam vao the ky 19, luc bay gio vua Ham Nghi dang la Hoang De cua nuoc Vietnam. Nam 1884 vua Ham Nghi len ngoi khi luc 13 tuoi , trieu dinh tai Hue. Vua Ham Nghi ho hao cac si phu yeu nuoc dung len chong Phap. Nha vua phat dong chien dich Can Vuong, bo trieu dinh vao rung de chong Phap. Chanh quyen Phap keu goi ong tro ve trieu dinh de thoa hiep nhung ngai khong chiu nhat dinh o lai rung de trieu tap si phu chong Phap trong 3 nam. Nam 1888 nha vua bi phan boi va bi giac Phap bat. Nam 1889 vua Thanh Thai len ngoi luc 10 tuoi. Vua Thanh Thai cung la vi vua yeu nuoc. Thay vi vao rung chien dau nhu vua Ham Nghi, nha vua am tham chong Phap tai hoang cung. Vua Thanh Thai thuong gia dien de tranh su dom ngo cua thuc dan
Tuong Vua Duy Tan ( Nguyen Phuc Vinh San) tai cong vien mang ten ngaiTuong Vua Duy Tan ( Nguyen Phuc Vinh San) tai cong vien mang ten ngaiTuong Vua Duy Tan ( Nguyen Phuc Vinh San) tai cong vien mang ten ngai

Hang chu ghe duoi tuong Vua Duy Tan; " N' exilons personne, l' exil est impie".( Luu dai mot nguoi la vo nhan dao) Victor Hugo
Phap, nhung viec nay khong qua mat duoc Phap. Phap noi rang vua Thanh Thai mat tri khong cai tri duoc nuoc nen de vua Duy Tan con vua Thanh Thai len ngoi luc 7 tuoi, khong biet gi de de be cai tri. Mac dau con nho nhung vua Duy Tan cung nhu vua cha tim cach chong nha cam quyen Phap khong chiu lam vua bu nhin duoi su chi dan cua Phap. Nha vua lien lac voi Viet Nam Quang Phuc hoi , mot to chuc chong Phap duoi su lanh dao cua nha yeu nuoc Phan Boi Chau. Nhung roi nha vua cung bi Phap bat khi cai trang thanh dan thuong tren duong tham du khang chien chong Phap. Nha cam quyen Phap o Viet Nam, Thong Doc Nam Ky day vua Ham Nghi (See (1)) di Algeria nam 1888, Phi Chau va vua Thanh Thai va Vua Duy Tan di dao La Reunion, Phi Chau nam 1916.





Vua Duy Tan len ngoi luc 7 tuoi.

Ngay 20-11-1916 Phap day vua Duy Tan cung cha la vua Thanh Thai den dao La Reunion luc vua Duy Tan, con duoc goi la Hoang Than Vinh San, ten huy la Nguyen Phuc Vinh San, Nien Hieu la Duy Tan, tri vi tu nam 1907 den 1916. Luc do vua Duy Tan duoc 17 tuoi va than phu la Hoang than Buu Lan tuc vua Thanh Thai duoc 37 tuoi. Cung bi day ra dao co than mau cua vua Duy Tan la ba Hoang Thi Dinh, vo la ba Hoang Thi Vang hay duoc goi la Hoang Quy Phi, co em trai vua la Hoang than Vinh Chuon, em gai la cong chua Luong Nhan cung ba Ho thi Nhan , Ho thi Mung la vo va hau thiep cua vua cha Thanh Thai cung mot so phu ta. Tat ca cu ngu tai thu do Saint –Denis cua dao Reunion. Vua Duy Tan den day o nha thue chu khong du tien de mua nha nhu cac vua chua nuoc khac bi day tai day. Chanh quyen Phap cung cap cho vua mot so tien nho du de sinh song. Vi khi hau khat nghiet va nho nha nen me va em gai cua vua xin tro ve Vietnam. Sau nay vi khong hop voi vua cha Thanh Thai nen vua Duy Tan khong lien lac gia dinh nua va tu lap voi ban tinh chiu dung. Vua Duy Tan luc bay gio moi 17 tuoi xin di hoc vo tuyen dien de roi ban hang dien va sua do dien tai dao La Reunion.



Cung vo chong nguoi Duc dung truoc tiem ban do dien va sua dien cua vua Duy Tan o dao Reunion, Phi Chau. Ong nguoi Duc nay tung la ky gia va biet nhieu va van hoa va lich su Vietnam. Ong Ba tung den Vietnam de tiem hieu vi vua cuoi cung cua Vietnam la Vua Bao Dai.





Bia da truoc duoc chanh quyen dao La Reunion gan truoc cua tiem va la noi cu ngu cua vua Duy Tan nam 1945 khi nha vua mat, hom nay 1-21-2016 van con day.



Toi den dao La Reunion, Phi Chau ngay 1-21-2016 dung 100 nam tu ngay vua Duy Tan bi day ra dao 1-20-1916. Toi tim ra can nha ma ngay xua nam 1916 vua Duy Tan muon de lam tien sua do dien va ban phu tung dien de sinh song. Can nha nay da doi nguoi thue va dieu la lung thay nguoi thue hien tai cung dung tiem nay de sua do dien

Trong thoi ky bai luu day, Vua Duy Tan co gang hoc hanh va do Tu Tai Phap sau do vao hoc Luat tai dao nay. Ong co nguoi vo chanh thuc la ba Mai Thi Vang va 3 nguoi vo khac khong chanh thuc . Ba Mai thi Vang tro ve VietNam song sau 2 nam song tai dao Reunion vi khong chiu noi khi hau o day va nho nha. Ba khong co con voi vua Duy Tan nhung thu tiec tho chong. Vua Duy Tan phai o lai dao vi bi luu day. Sau do nha vua lay 3 ba vo khac nguoi Phap mang den cho ong gan 10 nguoi con mang ho la Vinh San thay vi ho Nguyen vi nha cam quyen Phap tai dao Reunion chi biet vua Duy Tan ten la Vinh San. 3 ba vo sau nay la nguoi Au Chau ten la Marie Anne Viale, Fermantier va Ernestine Yvette Maillot.

Trong the chien thu 2 Duc tan chiem Phap. Do la su bu tru cua luat nhan qua. Phap chiem Vietnam , Duc chiem Phap. Tuong Charles de Gaulle keu goi dan chung dung len chong lai Duc Quoc xa. Viec Duc chiem Phap lam day dong tinh than quoc gia cua vua Duy Tan vi De Gaulle la than tuong cua vua Duy Tan, Vua Duy Tan dung nang khieu cua minh la vo tuyen dien de thau thap tin tuc ben ngoai roi giao cho quan khang chien Phap bat dau nam 1940. Roi ong phuc vu voi cap bac ha si trong doan quan khang chien. Sau do len chuan uy roi thieu uy, sau cung la thieu ta nam 1945 khi Duc dau hang quan doi dong minh. Vua Duy Tan gia nhap quan doi Phap chong lai Duc trong the chien thu 2 de tiem hieu ve quan su va quan doi Phap voi muu do tai chiem Vietnam danh doc lap cho su so vi nha vua mang trong nguoi long ai quoc cuc do. Luc bay gio Vietnam dang bi Nhat xam chiem vi Phap rut lui de lo the chien thu hai.



Vua Duy Tan trong khong quan Phap

Ngay 24-12-1945 vua Duy Tan di may bay Phap di tu Paris tro ve dao Reunion thi may bay roi o Cong Hoa Trung Phi va nha vua tu nan. Tho 45 tuoi. Co nguoi cho rang ANh da dang xep giet hai vua Duy Tan vi Anh khong muon vua Duy Tan tro lai Vietnam. Anh da de nghi cho vua Duy Tan 30 trieu Franc de vua Duy Tan khong tro ve Vietnam nhung nha vua khong dong y va nha vua lo so cho sinh mang minh sau do. Xac ngai duoc mang ve chon cat tai dao Reunion. Nam 1987 nguoi con truong cua vua Duy tan la Georges Vinh San hay Nguyen Phuc Bao Ngoc den dao Reunion mang cot cha ve Hue de chon noi ngoi mo cua ong noi la vua Duc Duc. Vua Thanh Thai cung duoc chon cat tai Hue , chi co hai cot cua vua Ham Nghi con luu lac tai Phap.

Mot cau noi de doi cua vua Duy Tan la:

“Khi tay ban thi lay nuoc ma rua, vay khi nuoc ban thi lay gi rua?”

Vua Duy Tan tu tra loi rang:

“ Khi nuoc ban thi lay mau ma rua.”

Nha vua da tham nhuan lich su oai hung cua to tien cua Ba Trung, Ba Trieu, cua Tran Hung Dao, cua Tran Binh Trong, cua Ngo Quyen…da tung lay mau de lay mau de rua dat nuoc bi nho ban boi lu ngoai bang day xeo que huong.

Tai sao Phap lai day vua Duy Tan ra dao Reunion o Phi Chau?

Trong thoi ky Phap chiem Vietnam, luc bay gio Vua Thanh Thai la cha cua vua Duy Tan dang tri vi. Vua Duy Tan, ten that la Nguyen Phuc Vinh San, sanh ra tai Hue ngay 19-9-1900 . Nam 1907, Phap khong muon vua Thanh Thai cai tri vi kho dieu khien vua Thanh Thai, ben truat phe ngai va de vua Duy Tan luc do moi 7 tuoi len ngoi de Phap de be sai khien vi Phap they vua Duy Tan kho khao. Nhung khi Vua Duy Tan len ngoi thi tanh tinh lai khac: khon ngoan khong nhu duoi mat cua Phap mac dau moi 7 tuoi . Phap mo chien dich tim vang o Vietnam, an cap vang cua vua chua Vietnam de mang ve Phap. Cung nhu nuoc ANh vao the ky 17 den 19 di an cap vang cua cac nuoc thuoc dia dem ve dat nuoc ho. Nuoc ANh la mot nuoc duy nhat tren the gioi, sau do la Phap, da chiem dong hau het tat ca nuoc nho cung nhu da so cac dao tren the gioi, an cap het vang bac kim cuong cua ho roi sau do tra lai su doc lap cho ho, de lam giau cho Nu Hoang ANh va nuoc Anh. Nu Hoang ANh phai tra lai tien an cap nay lai cho cac nuoc ngheo doi hien nay nhat la cac nuoc ngheo doi o Phi Chau. Trong tong so cac nuoc bi ANh chiem dong co AN Do, Mien Dien, Brunei, cac dao o Caribbean nhu Virgin Islands, St Lucia, Granada, Grand Turk…, o An Do Duong nhu Madagascar, Mauririus, Seychelles….va cac nuoc o Phi Chau nhu Ethopia, Kenyan.... Con nhung nuoc bi Phap chiem dong nhu Vietnam, Cambodia, Ai Cap va Cac dao o Caribbean nhu Martinique, Guadelupe, French Guiana… o Thai Binh Duong nhu Tahiti va Phi Chau nhu Algeria. Hien nay Phap con chiem dong 27 vung tren the gioi.
Truoc tiem sua dien cua vua Duy Tan ngay xua bay gio la Han ElectronicTruoc tiem sua dien cua vua Duy Tan ngay xua bay gio la Han ElectronicTruoc tiem sua dien cua vua Duy Tan ngay xua bay gio la Han Electronic

Nguoi chu moi cho biet than nhan cua Vua Duy Tan con tren dao La Reunion va ong ta co bao cho than nhan Vua Duy Tan biet co nguoi tim den vua Duy Tan.
Phap chiem dong Vietnam de lay vang. Nam 1912 luc vua Duy Tan 12 tuoi. Kham su Phap la Mahe den trieu dinh Hue lay tuong vang duc tren thap Phuoc Duyen, roi lay vang o chua Thien Mu, dao lang vua Tu Duc de tim vang, dao trong Dai Noi cung dien vua de tim vang. Vua Duy Tan phan doi manh me bang cach dong cung dien va khong lien he voi Phap, truoc hanh dong an cap nay cua Phap.

Trong thoi gian nay cac phong trao chong Phap noi day trong do co Vietnam Quan Phuc Hoi do Phan Boi Chau thanh lap nam 1912. Biet vua Duy Tan la nguoi yeu nuoc nen Quang Phuc Hoi moc noi vua Duy Tan va nha vua len luc hoat dong cho hoi nay cung cac thanh phan lanh dao cua hoi trong do co Tran Cao van va Thai Phien. Vua Duy Tan va Viet nam Quang Phuc Hoi bai muu dung len chong lai su thong tri cua Phap nhung cuoc noi day bi Phap biet duoc va pha vo. Cac lanh tu nhu Phan Boi Chau , Tran cao Van bi xu tu. Toan quyen Hue du vua Duy Tan tro lai ngoi vua nhung ngai khong chiu do do vua Duy Tan bi dai den dao Reunion, mot thuoc dia cua Phap nhu da noi o tren.

Tren duong pho cua dao Reunion co con dai lo mang ten Dai Lo Vinh San va cay cau mang ten Vinh San. Nam 1992 chanh quyen tai day dat ten Vua Duy Tan cho dai lo tai day de tuong nho vi vua trung kien va yeu nuoc cua Vietnam .





Cong vien tai thanh pho Saint Denis, dao La Reunion mang ten Vua Duy Tan voi tuong da luu niem



Con duong cam cong vien mang ten Vua Duy Tan



Cau cau lon nhat dao Reunion mang ten vua Duy Tan



Con duong dan den Dai hoc Luat Khoa Saigon ma toi da theo hoc 4 nam tai day cung mang ten Duy Tan, Vua Duy Tan vi ngai cung phat xuat tu truong Luat.

“Tra lai em yeu khung troi Dai Hoc

Con duong Duy Tan cay dai bong mat

Buoi chieu khuong vien may troi xanh ngat

Vet chan tren duong van chua phai nhoa…”

Muc dich chinh cua chuyen du hanh cua toi den dao La Reunion thang 1-2016 la toi muon mang su ton kinh cua toi den noi giam cam vi vua yeu nuoc cua dan toc toi, dan toc Vietnam, la vua Duy Tan, Nguyen Phuc Vinh San (1900-1945).



Nu phong vien nguoi Phap cua dai truyen hinh Chanel 4 dia Phuong da theo chung toi tu sang dien chieu trong chuyen vieng tham nay cua chung toi va co ta se email cho chung toi bai phong su cua co ta trong chuyen vieng tham cua chung toi ky nam 100 bi luu dai cua vua Duy Tan, tren dai so 4 duoc trinh chieu ngay 1-22-2016 tren dao La Reunion.



Viet tu dao La Reunion, Phi Chau 1-21-2016.

Nguyen Ba Dat.



(1)





CÂU CHUYỆN TÌNH BUỒN CỦA ĐỆ NHẤT ÂN PHI: Ho Thi Chi va Vua Duy Tan


Trong 8 năm trời là Đệ nhất Ân phi của Vua Khải Định bà Hồ Thị Chỉ vẫn không cảm thấy hạnh phúc vì khắc sâu trong tim bà vẫn là hình bóng của vị vua ái quốc Duy
Tân.

Thượng thư bộ Học Hồ Đắc Trung có 4 người con 2 trai, 2 gái. Trong đó, cô con gái áp út Hồ Thị Chỉ nổi tiếng là một giai nhân quốc sắc thiên hương, cầm kỳ thi họa đều thông tỏ lại sử dụng được 2 ngoại ngữ là Hán ngữ và Pháp ngữ khiến người đời đều ngưỡng mộ. Tuy tài sắc vẹn toàn lại sớm bén duyên với hoàng thất, cuộc đời của Hồ Thị Chỉ ngỡ như một bộ phim cổ trang hạnh phúc thế nhưng lại có kết cục buồn.

Duyên tình với Duy Tân

Vua Duy Tân (Ảnh: App)

Theo sử sách, vào khoảng năm 1913, khi vua Duy Tân 14 tuổi, tại vị được 6 năm, nhằm tránh việc nhà vua thiếu niên vướng vào chính trị như vua cha Thành Thái, người Pháp đã cho xây tòa “Thừa lương” ở Cửa Tùng (Quảng Trị).

Mỗi độ hè về nhà vua sẽ tới đây nghỉ ngơi và tắm biển, đi theo đoàn tùy tùng của vua những lần ra Cửa Tùng có ông Hồ Đắc Trung, cùng 4 người con trong đó có Hồ Thị Chỉ và em gái bà là Hồ Thị Hạnh, để nhà vua có bạn trò chuyện và nô đùa. Khi ấy, Hồ Thị Chỉ mới 12 tuổi nhưng đã toát nên vẻ xinh xắn yểu điệu, lại có phong thái đoan trang dễ mến. Ngay từ phút đầu tiên gặp mặt, hai người đã có tình cảm với nhau.

Sư bà Diệu Không (tức Hồ Thị Hạnh, em ruột Hồ Thị Chỉ) viết trong hồi ký.

“Mỗi buổi sáng, mặt trời vừa mọc, vua cho đòi đám trẻ đến để cùng đi ra biển bơi lội. Thầy tôi căn dặn chúng tôi phải giữ lễ vua tôi, không được tự do cười nói như đối với người thường, nhưng nhà vua lại rất dung dị, gọi các anh tôi bằng anh, gọi tôi bằng em. Ngài ít nói chuyện với chị tôi. Mỗi khi vui đùa cùng hai anh tôi và tôi, ở những trò chơi con nít, vua chỉ nhìn chị tôi mà không mời chơi. Khi nào Ngài cũng tỏ ra vui vẻ, song vẫn nghiêm trang. Chúng tôi rất mến Ngài, nhưng vẫn không dám cười đùa nhiều, sợ thầy chúng tôi quở. Khi mùa hè gần hết, vua tôi chia tay, chị tôi khóc. Ngài nói nhỏ với tôi: Dỗ chị đi em, rồi sang năm chúng ta gặp lại”.

Bà Hồ Thị Chỉ (Ảnh: Dân Việt)

Năm sau gần đến hè, vì Hồ tiểu thư đã lớn nên mẹ bà không cho phép bà theo các anh ra chơi ở Cửa Tùng. Hồ Thị Chỉ thương nhớ nhà vua nên cứ nước mắt ngắn nước mắt dài, vậy mà vẫn không lay chuyển được quyết định của mẫu thân. Về phần mình, vua Duy Tân cũng rất buồn nhớ cô tiểu thư họ Hồ ngày nào… Do vậy, khi vua được hai bà Hoàng Thái Hậu cho phép nạp phi, ông đã chọn Hồ Thị Chỉ.

Sư bà Diệu Không kể: “Mãn hè một tháng, một hôm có thị vệ đến xin ảnh chị tôi đem vào nội (đình) cho hai Thái hậu xem mặt. Một tuần sau, hai Ngài cho đòi thầy mạ (mẹ) tôi vào chầu và sau đó, tôi thấy kiệu vua đệ ra nhà tôi một đôi bông tai và một đôi vòng vàng cho chị tôi, thầy mạ tôi quỳ lễ bái lãnh… Đó là lễ hỏi
của vua dành cho chị tôi. Chị tôi cũng ra lạy tạ ân vua hạ cố”.

Thế nhưng, trớ trêu là cuối năm 1915, vua Duy Tân đã mời Thượng thư Hồ Đắc Trung gặp riêng và rút lại lời hỏi cưới Hồ Thị Chỉ mà không cho biết lý do. Đầu năm 1916, lễ nạp phi diễn ra, người ngồi kiệu hoa vào cung là tiểu thư Mai Thị Vàng, con gái ông Mai Khắc Đôn, thầy dạy chữ Hán cho vua Duy Tân.

Gia đình Thượng thư Hồ Đắc Trung, nhất là Hồ Thị Chỉ đã rất thất vọng và buồn chán. Đến tháng 5/1916, vua Duy Tân bị Pháp bắt vì tham gia vào cuộc khởi nghĩa do Việt Nam Quang Phục hội lãnh đạo, từ biến cố này mọi chuyện mới dần được sáng tỏ. Theo lời của nhà vua sau khi bị người Pháp bắt, sở dĩ ông thay đổi ý định kết hôn là vì không muốn gia đình Hồ Thị Chỉ phải chịu liên lụy. Ban đầu người Pháp cũng đặt Hồ Đắc Trung vào vòng nghi vấn có tham gia vào cuộc khởi nghĩa bất thành của Duy Tân. Nhưng nhờ lời khai của nhà vua mà gia đình của ông thoát khỏi vòng lao lý.

Vị vua trẻ mới 16 tuổi, chẳng những đã biết lo lắng cho vận nước mà còn sẵn sàng từ bỏ mối nhân duyên của mình để bảo vệ cho gia đinh của người thân yêu quả thật khiến người ta phải cảm phục! Tiểu thư họ Hồ từ đó càng thêm cảm mến tình cảm của Duy Tân và nguyện một đời sống chết vì vua. Thế nhưng, ở đời mấy ai học hết được chữ “ngờ”…

“Nợ” vợ chồng với Khải Định

Vua Khải Định (Ảnh: Lịch Sử Việt Nam)

“Năm 1917, Khải Định ngự giá lễ đặt viên đá đầu tiên xây trường Đồng Khánh. Vua thấy một nữ sinh xinh đẹp, khoan thai kính cẩn dâng lên ngài một chiếc kéo mới tinh đặt trên một cái khay phủ gấm điều. Hoàng thượng nhận chiếc kéo để cắt giải lụa hồng, buộc ngang cổng trường, trước khi tiến vào sân hành lễ. Thế rồi, cô thiếu nữ sau này được đưa vào nội cung làm hoàng phi”, sử sách chép.

Đối với gia đinh ông Hồ Đắc Trung, đây quả thật là một tin chẳng lành, bởi vì Hồ tiểu thư vốn rất nặng tình với cựu hoàng Duy Tân, sao có thể nhận làm vợ vua mới được. Bà Hồ Thị Chỉ từng vừa khóc vừa thưa với cha mẹ rằng: “Con xin nguyện ở với cha mẹ trọn đời không lấy ai nữa hết!”

Thế nhưng, lệnh vua quả là khó trái, sau nhiều lần thuyết phục, bà cũng đành chấp nhận lên xa giá về cung. Phần vì muốn cha mẹ không phạm phải tội khi quân mà mắc vạ, phân vì nghe lời cô em Hồ Thị Hạnh: “Thầy và anh Khải đều là văn nhơn, nay về làm ruộng sao được. Huống nữa còn 4 anh em đang học ở Hà Nội, vậy ai là người nuôi các anh nên tương lai? Nếu chị mà không biết hy sinh thì chị còn thua nàng Kiều đã bán mình chuộc cha. Còn Ngài (Duy Tân) đã vị quốc gia, vậy sao chị không vị gia đình như Ngài đã hy sinh vì nước?”

Trở thành Đệ Nhất Ân Phi của vua Khải Định, người ta thường thấy bà xuất hiện cùng chồng trong các buổi yên tiệc tiếp đãi quan chức người nước ngoài. Với vẻ ngoài nổi bật xinh đẹp và kiến thức uyên bác về cả văn hóa Phương Đông lẫn Phương Tây, bà nhận được rất nhiều lời khen ngợi từ các vị công xứ.

“Tuy được gả cho vua mà tình người con gái vẫn còn quyến luyến vua cũ không nguôi, còn thầy tôi làm quốc trượng… mà lòng vẫn buồn nên thường lui tới chùa Trúc Lâm để tâm sự với ḥòa thượng Giác Tiêu cho vơi bớt nỗi sầu thế sự”, sư bà Diệu Không cho biết.

Mới ngoài 20 mà phận gái đã long đong

Sau khi vua Khải Định mất năm 1925, bà Ân phi không có con với nhà vua nên không còn được sống trong nội cung mà phải ở Cung An Định. Cũng từ đó bà dần trở nên phiền muộn rồi hóa bệnh trầm cảm, không thuốc gì chữa được. Các bác sĩ phương tây và ngự y nhiều lần chạy chữa đều bó tay, kể cả ông Hồ Đắc Di anh ruột bà vốn là một bác sĩ giỏi, tốt nghiệp ở Pháp về nước (sau này là hiệu trưởng trường Đại học Y khoa Hà nội), rất thương em gái, cũng bất lực.

Năm 1985 bà qua đời và được an táng cùng cha mẹ tại TP Huế, gần chùa Hồng Ân do ni trưởng Diệu Không sáng lập và trụ trì.

Hồ Thị Hạnh em gái bà Hồ Thị Chỉ thời còn trẻ (Ảnh: khoavanhoc-ngonngu)

Đời người như áng mây trôi, vốn là một tiểu thư khuê các vừa xinh đẹp vừa tài giỏi, nhưng những bước ngoặt trong một thời kỳ lịch sử biến động đã lấy đi của người con gái ấy một mối tình đẹp thời thiếu nữ và bẽ bàng khiến bà trở thành góa phụ dù mới ngoài 20.

Câu chuyện về cuộc đời Hồ Thị Chỉ khiến ta không khỏi thương cảm và luyến tiếc, để rồi khi nhìn lại cuộc đời mình, ta chợt nhận ra rằng: Cần đâu giàu sang phú quý, cần đâu quyền cao chức trọng. Chỉ cần một gia đình yên ấm bên cạnh người thân yêu, ấy đã là hạnh phúc nhất đời, thứ mà nhiều người vẫn còn phải ao ước…

Trọng Đạt








Sự trở về của cô gái Pháp mang dòng máu vua Hàm Nghi

thanhnientudo /Tháng Tư 1, 2015 Amandine Dabat tại buổi trò chuyện tại TP.HCMMột câu chuyện kì lạ khác về vua Hàm Nghi vừa làm ngỡ ngàng người Sài Gòn, khi một nữ trí thức trẻ người pháp trở về nhận là hậu duệ của ông và cho biết đang làm luận án tiến sĩ lịch sử nghệ thuật về chính bậc tiền nhân của mình…Hàm Nghi là vị hoàng đế có số phận kì lạ, từ chuyện ông được chọn lên ngôi, truyền hịch Cần Vương chống pháp, bị bắt lưu đày biệt xứ, từ chối học tiếng Pháp và cả việc ông vẽ hàng trăm bức tranh mà mãi sau này mới được biết đến. Sống lại hình ảnh tuổi trẻ vua Hàm Nghi trong mắt cô cháu gái.Nữ trí thức trẻ ấy có gương mặt xinh đẹp, thanh tú rất Pháp và cái tên cũng hoàn toàn Pháp: Amandine Dabat, sinh năm 1987 ở Paris, tốt nghiệp cử nhân Việt Nam học tại Pháp năm 2012. Vẻ đẹp rạng rỡ, phong cách ứng xử tinh tế và diễn ngôn lưu loát của cô làm dịu đi cái nắng xuân oi bức Sài Gòn tháng 3.2015. Điều gây ngạc nhiên cho mọi người là cô lại mang trong mình dòng máu của vị hoàng đế yêu nước Hàm Nghi, mà theo cách gọi của người Pháp thời thuộc địa là “ông hoàng An Nam”. Bằng kiến văn sâu sắc và khách quan, cô đã giúp làm sáng tỏ thêm nhiều điều bất ngờ thú vị về ông vua có tâm hồn nghệ sĩ. Lịch sử cho biết, Hàm Nghi tên huý Nguyễn Phúc Ưng Lịch là hoàng đế thứ 8 của triều đình nhà Nguyễn, do phái chủ chiến mà đứng đầu là hai đại thần Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường dựng lên làm vua khi ông mới 13 tuổi. Là con thứ 5 của Kiên Thái vương Nguyễn Phúc Hồng Cai và bà Phan Thị Nhàn, ông là một trong ba vị vua là ba anh em ruột được sinh trưởng trong cùng một gia đình hoàng tộc: Kiến Phúc, Hàm Nghi và Đồng Khánh. Ông cũng là một trong ba vị vua nhà Nguyễn được lịch sử tôn vinh yêu nước chống giặc Pháp xâm lược: Hàm Nghi, Thành Thái, Duy Tân. Và sau ba năm phất cờ khởi nghĩa Cần Vương, ông bị kẻ phản bội chỉ điểm và bị thực dân Pháp bắt xuống tàu đày sang an trí tận thủ đô Alger của Algeria năm 1888.Bị giam lỏng xứ người xa xôi, sống buồn tủi trong ngôi biệt thự Rừng Thông (Villa des Pins, thuộc làng El Biar), cựu hoàng trẻ tuổi vẫn giữ cách ăn mặc, sinh hoạt của người Việt, từ chối học tiếng Pháp, vì ông cho đó là ngôn ngữ của kẻ thù xâm lược Tổ quốc mình. Tuy nhiên, cuối cùng nhận thấy người Pháp ở Algeria tỏ ra tử tế hơn người Pháp ở Việt Nam và cũng do nhu cầu giao tiếp , nên ông dần học và nói, viết rành tiếng Pháp.Đến năm 1904, Hàm Nghi đã kết hôn với bà Marcelle Laloe ở Alger và lần lượt sinh hạ ba người con: hai công chúa Như Mai, Như Lý và hoàng tử Minh Đức. Trong đó, công chúa Như Lý (hoặc Như Luân, 1908 – 2005) từng tốt nghiệp tiến sĩ y khoa và lập gia đình với công tước Frangois Barthomivat de la Besse, mà cô Amandine Dabat là cháu đời thứ 4; cũng có nghĩa Amandine là hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi. Đây không phải là chuyến trở về Việt Nam đầu tiên của Amandine Dabat, nhưng là lần đầu cô có buổi trò chuyện trước hàng trăm người tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TP. HCM, lại nói về cuộc đời kì lạ của một người thân thích của mình là hoàng đế – nghệ sĩ Hàm Nghi.Điều đó gây xúc động trong từng lời nói của nữ trí thức trẻ này và xúc động cả người nghe đông đảo khán phòng. Hình ảnh vị vua yêu nước trẻ tuổi có số phận đặc biệt từ hơn một trăm năm trước như sống lại trong mỗi ánh mắt, cử chỉ thông minh của người chắt ngoại xa lạ mà dễ gần của ông. Mọi người bắt gặp phía trong hình hài rất Pháp của cô gái trẻ là một tâm hồn rất Việt, với tinh thần tự tôn về tổ tiên và tình yêu cháy bỏng đối với di sản yêu nước và nghệ thuật mà cụ tổ là hoàng đế Hàm Nghi để lại. Amandine Dabat cho biết, cô càng nghiên cứu kho sử liệu gia đình thì càng tự hào vì trong mình có dòng máu của vị vua người Việt Nam yêu nước, một nghệ sĩ có cuộc đời thật kì lạ.Khi bị lưu đày tại Algeria, vua Hàm Nghi vẫn bị người Pháp cho rằng có thể quay về Việt Nam làm vua và xem ông như một quân bài dự bị chiến lược. Cả người quản gia cũng là nhân viên an ninh theo dõi nhà vua và đã làm báo cáo nhiều trang gửi chính quyền thực dân. Thư từ hoàn toàn bị kiểm soát và chỉ một số ít đến được tay của nhà vua.Hàm Nghi là một trong hai hoạ sĩ Việt Nam đầu tiên theo phong cách phương TâyĐối với thế giới nghệ thuật, cựu hoàng Hàm Nghi với nghệ danh Tử Xuân ký dưới các bức tranh, là một hoạ sĩ đích thực với niềm đam mê hội hoạ lớn lao và có thành tựu, chứ ông không chỉ đơn giản dùng tranh để khuây khoả những năm tháng bị đày ải biệt xứ. “Thực sự lúc đầu tôi nghĩ rằng ông vẽ như một cách để tìm niềm vui. Nhưng qua tư liệu cho thấy, khi đã khởi đầu thì ông đam mê vẽ cả ngày, vẽ như một hoạ sĩ thực sự. Và theo tôi, ông đã trở thành hoạ sĩ một cách tự nhiên”. Amandine Dabat cũng nói rằng, nhà vua đã vượt ra khỏi sự giam lỏng của chính quyền thực dân Pháp để tìm đến với nghệ thuật như một cách bày tỏ nỗi nhớ cố hương đang chìm trong bóng giặc. Tác phẩm của ông không bộc lộ quan điểm chính trị.Hành trình đến với nghệ thuật của cựu hoàng Hàm Nghi cũng khá đặc biệt. Ông vốn không tỏ ra có năng khiếu mỹ thuật. Vào năm 1899, từ Alger ông sang Paris và thích thú khi xem một cuộc triển lãm của danh họa Paul Gauguin, từ đó khơi lên trong ông ngọn lửa tình yêu hội họa. Và cũng từ đó ông dần đắm chìm trong sắc màu. Tranh của ông chịu ảnh hưởng của trường phái ấn tượng của nước Pháp và châu Âu. Người gần gũi dạy vẽ trực tiếp cho ông 15 năm là hoạ sĩ Pháp Marius Reynaud sống ở Algeria. Ngoài ra, Hàm Nghi cũng từng “thọ giáo” nhà điêu khắc vĩ đại nhất nước Pháp August Rodin, mà tại cuộc triển lãm năm 1979, trong phần Rodin với vùng Viễn Đông có xác thực điều này. Nhờ những chuyến du hành hạn chế sang Pháp và trên đất nước Algeria mà ông đã vẽ nhiều bức phong cảnh, tĩnh vật và điêu khắc một số tượng chân dung bằng đồng, thạch cao. Tranh tượng của Hàm Nghi dùng bút pháp phương Tây nhưng hoà quyện tinh thần văn hoá phương Đông, nơi sinh thành ra ông với những hình ảnh thân thuộc như cánh đồng, cây cối, hoa trái, cánh cò cánh vạc vào buổi hoàng hôn. Điều đó giúp ông giải toả nỗi nhớ cố hương và cũng là hồn cốt tạo nên sự khác biệt trong tác phẩm của ông.Kì lạ là hơn nửa thế kỉ sau khi cựu hoàng Hàm Nghi qua đời, mọi người mới lơ mơ biết rằng ông từng vẽ tranh khắc tượng. Thông tin về các tác phẩm của ông chỉ được biết qua thư từ mà ông trao đổi với bạn bè, nhất là catalogue của cuộc triển lãm riêng vào năm 1926 tại Paris dưới bút danh Tử Xuân; còn đa số tranh của ông đã bị thất lạc, nhất là khi căn nhà ông ở bị cháy trong biến cố chiến tranh ở Algeria năm 1962. Đến nay tranh của ông còn lại khoảng dưới 100 tác phẩm, về bức tranh Chiều tà (Déclin du jour) của Hàm Nghi được phát hiện và bán đấu giá 8.800 euro ở Paris ngày 24.11.2010, Amandine Dabat nói rằng cô và gia đình không hề hay biết cho tới khi nghe thông tin qua báo chí.Vì sao Hàm Nghi ký tên dưới các bức tranh là Tử Xuân, chứ không phải Xuân Tử vốn là tên được cha mẹ đặt cho? Ông kí tên bằng chữ quốc ngữ rất rõ ràng nhưng không có dấu, theo kiểu tiếng Pháp: Tu Xuan. Vấn đề này được đặt ra và tranh luận nhỏ tại buổi giao lưu. Theo lý giải của Amandine Dabat, khi chống Pháp và bị bắt lưu đày, Hàm Nghi chưa tiếp cận chữ quốc ngữ mà chỉ dùng chữ Pháp và chữ Hán. Về sau, những người Việt sang Pháp du học mới dạy cho cựu hoàng chữ quốc ngữ và ông đã sử dụng nó để kí tên vào tác phẩm của mình. Có mặt tại buổi giao lưu, Tiến sĩ văn học Trần Hoài Anh cho rằng, việc Hàm Nghi đã viết tên mình theo ngữ pháp tiếng Việt chứ không phải ngữ pháp tiếng Hán cho thấy ý thức khát khao độc lập về văn hoá của vị vua yêu nước. Với trình độ Hán học uyên thâm, không thể có chuyện cựu hoàng viết nhầm Xuân Tử thành Tử Xuân được. Đây chắc chắn là một biểu hiện có chủ ý của vua Hàm Nghi. Amandine Dabat cho hay, cô đã tập hợp trên 2.500 tư liệu thư từ gia đình, thư viện, chứng từ hành chính trong thời kỳ lịch sử có liên quan đến vua Hàm Nghi để dựng lại cuộc đời của ông. Cô đang hoàn thành hai công trình để xuất bản thành sách, đó là luận án tiến sĩ lịch sử nghệ thuật tại Đại học Sorbonne mà cô thực hiện năm 2010 có chủ đề: “Tử Xuân: danh mục các tác phẩm tranh ảnh, điêu khắc của Hàm Nghi (1871-1944), vị hoàng đế Việt Nam lưu vong” và luận án tiến sĩ ngành lịch sử nghệ thuật và khảo cổ với chủ đề “Vua An Nam: khảo cổ học nhân học”. Ngoài thư viện gia đình, Amandine Dabat đã tiến hành nhiều chuyến đi khảo cứu ở Algeria, Việt Nam và ngay tại Paris có liên quan tới cuộc đời vua Hàm Nghi. Cô nói: “Tôi hi vọng sẽ sớm xuất bản cuốn sách phát triển từ luận án về vua Hàm Nghi viết bằng tiếng Pháp và tiếng Việt. Mọi thông tin cần biết về vị vua yêu nước và là một nghệ sĩ tài năng đích thực sẽ là niềm tự hào cho tất cả chúng ta”. Trong câu chuyện, cô hay nói từ “chúng ta” bằng tình cảm chân thành và gần gũi của một người con xa xứ trở về cố hương với bao trăn trở về quá khứ đau thương xen lẫn tự hào về bậc tiền nhân “vị quốc vong thân”!Chúng ta đã biết Hàm Nghi là vị hoàng đế yêu nước và đã thể hiện được bản lĩnh tâm hồn, nhân cách Việt khi bị lưu đày ở xứ lạ quê người. Qua “giọt máu” đáng quý của ông là Amandine Dabat, nhất định rồi đây chúng ta sẽ biết rõ thêm một Hàm Nghi nghệ sĩ, có thể là người tiên phong của nền mỹ thuật Việt Nam đương đại. Như nhận định của nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân: “Luận án tiến sĩ của Amandine nghiên cứu về toàn bộ cuộc đời làm nghệ thuật của vua Hàm Nghi. Hàm Nghi nghệ sĩ vẽ tranh, Hàm Nghi nặn tượng và Hàm Nghi nhiếp ảnh. Khi luận án này trình xong, cùng với Lê Văn Miến, vua Hàm Nghi sẽ được khẳng định là một trong hai họa sĩ Việt Nam đầu tiên vẽ tranh, nặn tượng theo phong cách phương Tây.Dưới đây là hình ảnh của Vua Hàm Nghi cùng cô cháu gái năm đời…. Nguồn FB: Lien Tam Tonnu









Additional photos below
Photos: 31, Displayed: 31


Advertisement



Tot: 1.379s; Tpl: 0.09s; cc: 20; qc: 30; dbt: 0.0232s; 1; m:saturn w:www (104.131.125.221); sld: 1; ; mem: 1.5mb