De kerken van Lalibela


Advertisement
Ethiopia's flag
Africa » Ethiopia
February 28th 2010
Published: March 31st 2010
Edit Blog Post

Locale priesterLocale priesterLocale priester

Achetem Maryam klooster
De laatste episode leidt ons naar de wondere wereld van hij die als baby door de bijen werd herkend als de toekomstige keizer van Ethiopië: Koning Lalibela. Keizer is ie niet geworden, wel een heilige. En hij heef ons onwaarschijnlijk waardevolle architecturale schatten nagelaten. (31/03/2009)


Woensdag 17/06/2002 (24/02/2010)


Lalibela - Eerste groep kerken

Van de sportoefeningen van gisteren weinig last. Enkel een lichte stijfheid van de triceps.

Onze vertrouwde Fokker 50 brengt ons, na een korte vlucht, in Lalibela, het vroegere Roha, ooit de hoofdstad van de Zagwe-dynastie in de 12de-13de eeuw AD. Deze, sinds 1978 door de Unesco herkende ‘Werelderfgoed' site, is een absolute ‘must see’.


I am weary of writing more about these buildings, because it seems to me that I shall not be believed if I write more...but swear I by God in Whose power I am, that all that is written is the truth, and there is much more than what I have written, and I have left it that they may not tax me with its being falsehood.


uit de Engelse vertaling uit 1881 van ‘Verdadeira Informação das Terras do Preste João das Indias' (1540) door Francisco Alvares


De Portugese priester en ontdekkingsreiziger Francisco Alvares geloofde zelf niet wat hij zag, en vreesde voor een huichelaar te worden versleten als hij deze wonderlijke gebouwen zou beschrijven in zijn boek, of te worden beticht van megalomanie...

En het is wel zo: het valt nauwelijks weer te geven. Wanneer je voor het eerst voor een van deze monolithische kerken staat, weet gewoon niet wat
Bet GiyorgisBet GiyorgisBet Giyorgis

Lalibela
je ziet! Sommige van deze kerken zijn geheel, als een blok uit de rotsen gehouwen!

In de stad Lalibela zijn er 11 rotskerken ingedeeld in 2 ‘clusters’ :

- de noordwestelijke groep met Bet Medhane Alem (de grootse monolithische rotskerk ter wereld), Bet Maryam, Bet Meskel, Bet Danaghel, Bet Golgotha en Bet Debre Sina (ook wel Bet Mikael genaamd);

- de zuidoostelijke groep met Bet Amanuel, Bet Mercurios, Bet Abba Libanos, Bet Gabriel - Rufael (een dubbele kerk)

en, los van deze 2 groepen vind je nog Bet Giyorgis, de meest bekende van alle.

Alle kerken zijn uitgehakt in rots, waarbij verschillende technieken zijn gebruikt. Sommige kerken zijn een combinatie van grot- en monolithische kerk. De kerken zijn verbonden via een ingewikkeld gangenstelsel. Sommige kerken zijn in een betere conditie dan andere en daarom vinden er verschillende initiatieven plaats om de kerken te beschermen en te renoveren. Er werden o.a. enorme luifels gebouwd over de meest kwetsbare kerken om ze te beschermen tegen weersinvloeden.

De’ bouw’ van al deze kerken wordt toegeschreven (according to the legend…of course!) aan koning Lalibela, die er van God de opdracht toe zou hebben gekregen…

Nadat hij vergiftigd werd door zijn halfbroer (of was het zijn halfzuster?) en in coma lag, maakte de ziel van de koning een verkenningsreisje naar de 1ste, de 2de en de 3de hemel, waar ze een fabuleuze stad - met uit rotsen gehouwen kerken - te zien kreeg en van God instructies ontving om dit op aarde na te bouwen en er een nieuw Jeruzalem te stichten (in die tijd, was Jeruzalem in handen de Moslims sinds de verovering in 1187!) . De ziel keerde terug naar haar aardse omhulsel, de vorst ontwaakte weer en stortte zich meteen op zijn nieuwe taak. Met de hulp van engelen! (en van duizenden mensen), klaarde Koning Lalibela de klus in 23 jaar…

Zoals gewoonlijk is er dan ook relatief weinig geweten over de geschiedenis en het waarom van deze bouwwerken (of zijn het graaf- of hakwerken ?). Wel werd er door enkele archeologen/historici geponeerd dat, ten minste een aantal van deze kerken reeds dateren van enkele eeuwen voor de regeerperiode van koning Lalibela. De overlevering wordt echter levendig gehouden door de Ethiopische Orthodoxe Kerk (en de mensen zij hier doorgaans diep gelovig). En niemand verwacht enig heil van theorieën die de legendes in vraag stellen…
Bet MaryamBet MaryamBet Maryam

Lalibela


De Vier koningen van de Zagwe-dynastie zijn door de Ethiopische Kerk heilig verklaard: Yemrehanna Kristos, Lalibela, Harbe en Na’akuto La’ab.

Gelukkig hoef ik geen verdere beschrijving weer te geven van deze wonderbaarlijke bouwwerken, gezien een modern medium als fotografie hier een handje kan toesteken…
(Voor zij die er toch iets meer over willen vernemen, is hier wel een linkje, en hier nog eentje, om te beginnen.)


Donderdag 18/06/2002 (25/02/2010)


Omgeving Lalibela - Asheten Maryam en 2de groep kerken

Vandaag gaan we naar Asheten Maryam, de allereerste rotskerk van koning Lalibela. Het ‘probeersel’, zeg maar… (later afgewerkt door zijn neef Na’akuto La’ab).

3.150m hoog (volgens sommige bronnen 4.000m !), zowat 600m boven de stad Lalibela zelf. En, uiteraard, geen berijdbare weg.

“You can walk. 2 hours up. Very steep.”
Dit lijkt er wat over voor mij. Is er dan geen ander oplossing?
“You can also take a mule. 1½ hour.”
Ik heb geen ervaring muildierrijden, maar het vooruitzicht niet de hele weg hoeven te klimmen lijkt we een aanvaarbaar alternatief.

Diegenen onder jullie die dit eerder hebben meegemaakt hoeven geen verdere uitleg: het is ‘anders’ vermoeiend. En langs de smalle rotsige bergpaden,
Bet GolgothaBet GolgothaBet Golgotha

Lalibela
heb je een onneembaar zicht op... de afgrond! Al bij al blijft het pittig.

Als ik onderweg mijn gids, die te voet volgt, hoor hijgen onder de inspanning, kan ik mij onmiddellijk voorstellen hoe hard ik zou moeten pompen om lucht te krijgen! En helemaal ben ik er niet van af: sommige passages blijken toch te gevaarlijk zodat ik toch enkele honderden meters te voet moet.

En dan hebben we het, wederom, niet over de afdaling! Da’s pas rodeo!

De architectuur van de kerk is beduidend eenvoudiger dan die van Lalibela. Maar de locale priesters menen hier veel dichter bij God en de hemel te zijn dan beneden in de stad. En, na de beklimming, merk je ook waarom. Weg van alle drukte, en een geweldig panorama naar alle windrichtingen...

De priesters zijn hier ook heel fier ons de schatten van de kerk te tonen: oude manuscripten in het Ge'ez, prachtige iconen, processiekruisen, enz..., en poseren ze gewillig voor de foto.



We zijn rond de middag weer in Lalibela. Na de lunch is het de beurt aan de 2de groep monolithische kerken. Nog indrukwekkender dan de eerste.









Vrijdag 19/06/2002 (26/02/2010)


Omgeving Lalibela

Yemrehanna Kristos
Op zowat 45 km van Lalibela bevindt zich de Koning Yemrehanna Kristos kerk.

Niet uit de rotsen gehouwen deze keer, maar in een grot gebouwd, in Aksumitische stijl. Gelaagd van marmer en hout. Per olifant aangevoerd uit Jeruzalem. Op 7 dagen tijd. Een kleine eeuw voor de oudste monolithische kerk van Lalibela!

Wat het ook zij, de plaats en de sfeer op zich zijn echt bijzonder: stel je jouw dorpskerk voor onder een basalten hemel, met een open kerkhof vol van duizenden, al dan niet gemummificeerde, overblijfselen van pelgrims, het kerkplein bezaaid met droog gras als een tapijt voor je blote voeten… De pelgrims, met geëmotioneerde gelaten en de priesters in witte gewaden…en het zachte geprevel van de gebeden… Wierrook zweeft uit de kerk…

Wanneer we toekomen is de kerkdienst net ten einde, maar er wordt nog steeds gezongen. Enkel gezang. Geen trommels noch sistra, want het is vastentijd.

De priester haalt zij processiekruisen te voorschijn, en ik heb recht op de n-de verklaring van alle symbolen die erop terug te vinden zijn: de 12 apostelen, de 9 heiligen, de aartsengelen,…
Mijn gids laat
HoutsnijwerkHoutsnijwerkHoutsnijwerk

Bet Golgotha (Lalibela)
geen kans voorbij om de kruisen, de Bijbels, de muren van de kerk te kussen.



Na’akuto La’ab
Na de voorgaande is de Na’akuto La’ab ietwat een tegenvaller. Uitgehouwen in een grot, is deze kerk gedeeltelijk ingestort door een aardbeving, zowat een eeuw geleden, en (erg) slordig weer opgebouwd, zodat het origineel uitzicht totaal verloren ging.

De plek blijft echter erg vereerd en het heilige water, dat er langs druipstenen wordt vergaard in enkele stenen vonten, zeer gegeerd.

Er bestaat een tunnelverbinding naar de Acheten Maryam-klooster - een zgn. ‘weg van de hel naar de hemel’ -, maar geen enkel priester durft het nog aan de donkere gangen te trotseren…



Zaterdag 20/06/2002 (27/02/2010)


Retour met hindernissen

Onze getrouwe Fokker 50 heeft met ‘major problems’ af te rekenen, zodat we, eens in Gonder geland, moeten wachten op ander vliegtuig. Na een uur is deze er al - tot ons allen grote verwondering - en alle passagiers, die dezelfde dag een intercontinentale verbinding hebben, mogen aan boord. Na een half uurtje in de lucht, moeten we naar Gonder terugkeren wegens… ‘a serious technical problem’!

Eens aan de grond moeten we geduldig in
Bet GiyorgisBet GiyorgisBet Giyorgis

Lalibela
het vliegtuig wachten terwijl er wat gesleuteld wordt. Na anderhalf uur mogen we een nieuwe poging wagen, deze keer met succes.

Van het bezoek aan Addis die gepland was komt uiteraard niet veel meer in huis, maar we kunnen de avond toch afsluiten met een leuk afscheidsdiner, in een traditioneel restaurant met muziek en dans… en ‘injera’.









Nabeschouwingen

De koffie:
Ja, dat van Yirga’alem was, inderdaad, de lekkerste

Natuur:
- In tegenstelling tot de clichés, is Ethiopië ver van een grote zandbak. Wel in tegendeel, een groot gedeelte van het land is vruchtbaar en groen.
- Nationale Parken: herbergen enkele erg bedreigde diersoorten, maar het beleid laat, helaas, (veel teveel) boeren toe, kuddes te laten grazen binnen de parken. Deze verdringen de endemische soorten en brengen ziektes mee…
Kortom, als je uit bent op gamedrives om veel wild te spotten, zijn er zeker betere bestemmingen. Daarentegen, kan je hier soorten zien die je nergens anders tegenkomt.

Cultuur:
Hiermee wordt in Ethiopië verwezen naar de (primitieve) culturen uit het zuiden en het westen. Deze natuurvolkeren leven - voorlopig nog - in een relatief evenwicht, maar de inspanningen van de overheid om de gebieden waar ze wonen te ‘ontwikkelen’ luiden voor deze mensen het einde van hun traditioneel bestaan.

Geschiedenis:
Ethiopië is de bakermat, van heel wat zeer ontwikkelde beschavingen, en misschien wel van de mensheid. Vooral het noorden wordt bestempeld als het ‘historische circuit’. Je kan er dan ook unieke monumenten bewonderen, getuigen van een bijzonder rijk verleden.


Kortom: als je even de optelling maakt, zal je vlug merken dat je, op enkele weken tijd, een ongelooflijke diversiteit aan ervaringen kan opdoen.

En daar gaan we tenslotte voor…!






Additional photos below
Photos: 26, Displayed: 26


Advertisement

in Asheten Maryamin Asheten Maryam
in Asheten Maryam

Omgeving Lalibela
Bet AmanuelBet Amanuel
Bet Amanuel

Lalibela
Poseren met de priesterPoseren met de priester
Poseren met de priester

Bet Abba Libanos (Lalibela)
Achetem Maryam kloosterAchetem Maryam klooster
Achetem Maryam klooster

Omgeving Lalibela
Wie is de ezel?Wie is de ezel?
Wie is de ezel?

Achetem Maryam klooster
in de grotin de grot
in de grot

Yenrehanna Kristos
PelgrimsPelgrims
Pelgrims

Yenrehanna Kristos
Yenrehanna KristosYenrehanna Kristos
Yenrehanna Kristos

Omgeving Lalibela
Na'akuto La'abNa'akuto La'ab
Na'akuto La'ab

Omgeving Lalibela
de schoenendamede schoenendame
de schoenendame

Na'akuto La'ab
PriesterPriester
Priester

Na'akuto La'ab


Tot: 2.901s; Tpl: 0.072s; cc: 12; qc: 27; dbt: 0.0425s; 2; m:saturn w:www (104.131.125.221); sld: 2; ; mem: 1.4mb