G´day!

Daar zijn we dan eindelijk! Momenteel heb ik er drieënhalve week Rio de Janeiro (een grote stad in Brazilië voor de distopografen) opzitten en nu de zon sinds een paar dagen eindelijk is gaan schijnen leek het mij voor het thuisfront gepast om even het schitterende klimaatcontrast bloot te leggen, aangezien ik heb gehoord dat het kwik in Nederland onlangs onder de symbolische ondergrens van nul graden is gedoken. Als u nu klappertandend achter uw beeldscherm zit, geef dan de thermostaat een slinger of haal uw winterjas uit de winterkast die u elk jaar met lede ogen opent, want deze jongen heeft redelijk wat te vertellen!

Amsterdam 27-09-’09. Een emotioneel afscheid. Nadat ik terreur-proof werd verklaard door de detectiepoortjes, en ik godzijdank voor de verandering eens niet werd gefouilleerd door een grote glimlachende zwarte man, wuifde ik voor de laatste keer mijn familie gedag, wetend dat ik een halfjaar lang niet thuis kan komen om mijn kleren te laten wassen, voor me te laten koken, geld te lenen etc. Het komende half jaar ga ik me namelijk volledig bezig houden met onder andere mijn stage, welke het laatste onderdeel is van mijn studie Industrieel Ontwerpen. En laat ik dan meteen van de gelegenheid gebruik maken om mijn lokale begeleider en afgestudeerd Civiele Technieker Warner Vonk te bedanken voor deze mogelijkheid. Zonder hem was ik nu mijn jaarlijkse seizoensdip aan het inluiden.

Ok, Warner dus. Warner is zo’n vijf jaar geleden zelf als stageloper hier neergestreken en is sindsdien eigenlijk maar gebleven, vastberaden om het lokale openbaar vervoer en fietsbeleid een boost te geven, wat, geloof me, zeker nodig is. Ikzelf ben in dit verlengde ingehuurd om te zorgen dat mensen de fiets als een serieuze transportoptie zien en niet hun neus ophalen voor iets dat ook prima met de auto kan. Bovendien zal ik me bezig houden met het ontwerpen van fietsenstallingen, jaja…

Vlak voor vertrek kreeg ik nog de loodzware taak om voor een vriendin van Warner een peperduur horloge te kopen in een van de belastingvrije Schiphol-winkeltjes. Scheen dat haar vader binnenkort jarig was en dat deze het tijd vond voor een horloge. Zo gezegd zo gedaan, horloge geregeld (Armani, type ‘bling bling’), keurig opgeborgen in mijn bagage en maar hopen dat een verdwaalde toerist daar niet per ongeluk zou gaan zoeken.

Van Amsterdam naar tussenstop Parijs. Opstijgen en meteen weer landen in feite. Bij aankomst werd ik samen met nog wat mensen opgewacht door een Française die ons keurig naar de volgende vlucht begeleidde. Een halve avondvierdaagse die echter absoluut geen straf was, want het vliegveld van Parijs is niet bepaald visueel onaantrekkelijk. Het was dat ik geen zin had om mijn camera te pakken anders had ik zeker een foto gemaakt!

De vervolgvlucht: Veel te lang en veel te weinig ruimte.

Aankomst, Rio de Janeiro 28-09-’09. Met pijn en moeite strompelde ik uit het vliegtuig en probeerde ik in mijn beste Engels-frans-portugees er achter te komen waar mijn bagage zich bevond die ik gelukkig ook echt aantrof na een stukje wandelen. Voor de eerste dagen had ik een hostel geboekt met Airport-pickup service, een term die naar mijn idee weinig aan de verbeelding overlaat maar helaas dacht niet iedereen daar zo over. Met bagage en al passeerde ik naambordjes als 愚蠢 uit Hong Kong en Kaung Song uit Ding Deng, maar geen Job Bergsma uit Friesland. Genaaid dus. Gelukkig waren er hordes taxichauffeurs die mij smekend op de knieën lagen om hun het voorrecht te geven mij te mogen transporteren. Daar gingen we weer, na een fikse onderhandeling zat ik relaxt in een taxi de omgeving op te slurpen.
Deze viel niet bepaald tegen: blauwe lucht, palmbomen, bikini’s en….favelas. Krottenwijken dus. Rio de Janeiro staat bekend om de grote tegenstelling tussen rijk en arm en tsja, daarbij horen ook levensgevaarlijke krottenwijken waar je maar beter kruipend door heen kan ‘lopen’.

Mijn taxichauffeur heette Robert, werd al vrij snel mijn favoriete taxichauffeur en ik schonk hem bovendien de eervolle titel ‘eerste Braziliaanse vriend’. Robert wilde mij namelijk dolgraag helpen een appartement te zoeken. Hoewel ik persoonlijk op dat moment het liefst een bed wilde en of dat nou in een hostel of in een appartement was me om het even, gingen we vrolijk appartementjes bekijken op de vroege ochtend (7 uur). Herhaaldelijk tafereel: Robert belde zijn vrienden dat we een kijkje kwamen nemen, ik wees het appartement af omdat het veel te duur was (en ik had nog zo gehoopt dat de recessie hier ook om zich heen had geslagen) en een minuut later zaten we weer in de taxi onderweg naar de volgende. Totdat het me verstandiger leek om me toch maar naar het hostel te laten brengen, hoewel ik geen idee had wat het adres was.

Braziliaans verkeer: Een groot sambafestijn. Bestuurders zigzaggen over de weg als betreft het een schaatswedstrijd. Per halve seconde wisselt de Braziliaanse bestuurder van baan, zeg maar de ‘job-hoppers’ van het verkeer, zonder ook maar een moment in de hier totaal overbodige zijspiegels te kijken. Inhalen gaat hier evenwel rechtsom als linksom en als u geluk heeft zelfs bovenlangs. Dit betekent echter niet dat het verkeer hier om die reden onveilig is, de bestuurder weet namelijk dat de bestuurder voor of achter hem net zo’n malloot is als hij en stelt daar dus ook op in. Hierdoor ontstaat een zeer interessant natuurlijk evenwicht gebaseerd op brutaliteit - het schijnt hier verplicht te zijn minimaal een hand op de claxon te houden - en het wantrouwen van de ander. Bouw ik later misschien nog wel eens documentaire over.

Robert bracht me heelhuids naar het enige hostel dat hij kende in de wijk en wonder boven wonder was dit ook het hostel dat ik geboekt had. Moest ik daar alsnog tot 9 uur ´s ochtends wachten totdat de receptie open ging. Gelukkig was het ontbijt erg goed te doen.

Toen ik ergens laat in de middag wakker werd besloot ik om maar vast mijn taalcursus te gaan regelen, die ik zeker nodig had. De Braziliaantjes verwachten namelijk dat je hier vloeiend en accentloos Portugees beheerst. Op de vraag of ze een paar woordjes Engels kunnen spreken, kijken ze je laf aan en lopen ze weg. Eenmaal aangekomen kwam ik binnen in de talenschool een Friese jongedame tegen die stomtoevallig bij een appartementencomplex werkte en nog toevalliger vanaf die week erna een kamer vrij had. Ik beoordeelde het aanbod dan ook als voorbestemd en besloot niet verder te zoeken.

Wat me meteen opviel in het straatbeeld van Rio is de hoeveelheid beveiliging in en rondom gebouwen, alsof men wist dat ik er aan kwam. Appartementen en ander onroerend goed is steevast omheind met grote hekken en appartementen hebben eigenlijk standaard iemand beneden zitten die gasten controleert op validiteit. Bovendien staat voor de ingang vrijwel altijd een camera. Het schijnt nodig te zijn hier. Hoewel de midden- tot bovenklasse zeer ontwikkeld en Westers is, bestaat er ook ontzettend veel armoede in de omringende krottenwijken. ‘s Avonds is er nog al eens een delegatie die op rooftocht trekt naar de rijkere wijken als voorvechters voor een betere welvaartsspreiding, hoewel ik ze niet meteen als helden zou typeren. Met name op en nabij het strand kan uw portemonnee binnen afzienbare tijd van eigenaar wisselen. Het is dan ook niet erg onverstandig om er zo arm mogelijk uit te zien (bijvoorbeeld door geen horloge of stropdas te dragen en een Tupac-tatoeage te laten zetten), zodat zo min mogelijk interesse wordt gewekt.

Op straat loopt de spanning ook op een andere manier hoog op: Elektriciteitskabels lopen hier bovenlangs in plaats van door de grond, waardoor je vaak een flinke ‘stroom’ kabels boven je hoofd hebt hangen.

In de supermarkt viel me meteen op hoeveel personeel er maar liefst werkt. Je hebt hier zelfs mensen die je fruit voor je wegen en mensen die je boodschappen in minieme zakjes proppen nadat je de caissière bent gepasseerd. Nou moet u niet denken dat dit betekent dat alles ook in een moordend tempo gaat, integendeel! Afrekenen bij de kassa gaat nogal lááááááánnnnggzáááááám, alsof de caissière ondertussen aan mediteren is.

Vervolgens krijg je een hele reeks zakjes mee, waarbij ze ongeveer 1 artikel per zakje gebruiken en je dus aan elke vinger een tasje mee naar huis draagt. Gelukkig, de milieuhype/ziekte heeft hier dus nog niet toegeslagen. Het fenomeen ‘grote zak’ is hier nog niet geïntroduceerd dus mocht u hier in handelen dan liggen hier zakken met goud voor het oprapen.

Het weer viel tegen de eerste weken. Als het hier namelijk eenmaal begint te regenen kun je het best een aantal dagen op bed gaan liggen want stoppen doet het hier niet. Je kunt natuurlijk ook gewoon een paraplu kopen bij een straatneg….eh..verkoper. Maar ook al was het weer slecht, wel was op te merken dat Rio de Janeiro een fraaie samensmelting is van strand, bergen, tropische natuur en…duplo-gebouwen. Hoewel ik heb gehoord dat her en der best wat architectuur te ontdekken valt zijn het slechts veredelde betonblokken die ik hier tot nu toe ben tegengekomen.

Een Braziliaan vertelde mij een schokkend verhaal over diens overleden tante. Gevalletje verkeerde tijd verkeerde plaats. Op het moment dat de beste vrouw de deur uitstapte bevonden zich aan het ene uiteinde van de straat zwaarbewapende drugssoldaten, en aan de andere kant nog zwaarder bewapende politieagenten. Hoewel ze had geprobeerde beide kanten wat te sussen en de vechtersbaasjes uit elkaar te houden mocht het niet baten. Een kogelregen maakte een einde aan haar leven. Had je je dan maar verslapen. In heb ieder geval heb ik eens te meer een excuus voor het geval ik me zelf verslaap.

Maandag, exact een week na aankomst, nam ik mijn intrede in het appartement, waar ik met nog drie Nederlanders zit, een Australische en een New Yorkse. Diezelfde dag was het tijd voor mijn eerste taalles Portugees. Man man, wat een déjà vu met de middelbare school. Bij binnenkomst ging ik automatisch in de achterste rij zitten, achterover leunend tegen de muur met de voeten over de stoel voor mij, nutteloos uit het raam turend en hopend op een voldoende, volledig parasiterend op mijn talent om altijd een efficiënte arbeid/cijfer verhouding te scoren. Ondertussen moest ik ook nog eens niet de lerares overspannen maken en geen objecten naar voren gooien. Ik heb het maar liefst een week volgehouden en beroep mij nu op mijn zelfstudiekwaliteiten.

Diezelfde week sms’te ik Robert de taxichauffeur nog om nog eens te meeten, maar ik kreeg slecht een bericht terug met de dooddoener: ‘Hi, my friend. Everything is possible when you believe’. Ja ja, vast de reden waarom hij taxichauffeur is geworden.

De eerste week in het hostel had ik een Braziliaans meisje leren kennen die zo’n 100 kilometer buiten Rio woont en ik had met haar afgesproken om haar eens te komen opzoeken, wat overigens meteen een leuke gelegenheid was om iets van het landschap te zien. Wat ik er echter bij moet vertellen:
Ze is…….LERARES! Welnu, het moment was eindelijk daar! Job Bergsma, 21 lentes jong, heeft het eindelijk voor elkaar gekregen een leraar te daten (bewaar uw schouderklopjes maar totdat ik terug ben)! Hoewel ik haar de hele tijd moest aanspreken met ‘mevrouw’ en ik geen kauwgom mocht kauwen, kan ik u meedelen dat het een prima ervaring was!

Afgelopen week, op een doorsnee dag op het strand (klinkt verwend maar zo is het) kwam ik toevallig naast een groep Braziliaanse dames te liggen op het strand, waarmee ik al vrij snel in gesprek kwam. Nou ja gesprek, non-verbale communicatie vooral. Dat Portugees praten wordt beter maar nog is niet bepaald vloeiend. In ieder geval hadden we, voor zover ik begreep, afgesproken om vrijdag uit te gaan en ik zou om acht uur bij hun hotel zijn. Geheel in stijl, en de Braziliaanse houding ten opzichte van tijd respecterende, kwam ik aan om negen uur en bleek dus dat ze al weg waren, waarna ik eigenlijk maar weer naar huis ben gestrompeld.

Bij mijn appartement aankomende zag ik dat er een aantal (waarschijnlijk) zwervers om de hoek langs de weg lagen, en het enige waaronder ze sliepen was een stuk karton. Aangezien ik niet de minste ben (en af en toe mijn jin-en-jang-weegschaal moet compenseren) en de winkels ook nog open waren, besloot ik maar een deken, wat water en brood voor ze te kopen. Zo ben ik dan ook wel weer...

Die volgende ochtend werd ik helemaal gek gebeld door de vrouwen die ik zou ontmoeten en ze klonken erg teleurgesteld (DOAH!) dat ik ze niet had kunnen zien. Daarom ben ik toen mijn bed maar uit gekomen en heb ze nog even opgezocht, wat zeer gezellig was. Ik beloofde hen dat ik langs zou komen in hun stad genaamd Cuiabá, ergens ten noordwesten van Rio. Volgens hen stikt het daar van de alligators en watervallen, dus ik ga het in ieder geval serieus overwegen.

Welnu, na drie weken ben ik hier prima gewend in Rio. De schoonmaakster is net de deur uit en ik kan u vertellen dat ze er niet bepaald de kantjes van afloopt. Kamers worden volledig geboend en opgeruimd (al is het soms wel een hele toer om je spullen terug te vinden), bedden verschoond, de keuken wordt compleet gereinigd, al met al stond ze hier een halve dag hier te schrobben. Niets dan lof. Momenteel ben ik meerdere malen gestoken en overvallen. Er zwerven hier namelijk nogal wat muggen rond die nogal eens wat bloed van je willen, dus in huis heb ik het liefst zoveel mogelijk kleren aan.

Ik zal maar weer eens aan de studie, dan kunt u het volgende bericht in het Portugees verwachten!

Até a próxima vez!

Job

---

---